Sześć dekad w służbie historii, dziedzictwa i tożsamości regionu.
Rok 2026 jest dla Muzeum Regionalnego w Cedyni czasem wyjątkowym. Obchodzimy 60-lecie istnienia instytucji, która od 1966 roku nieprzerwanie służy ochronie, badaniu i popularyzowaniu historii Cedyni oraz Ziemi Cedyńskiej. To sześć dekad konsekwentnej pracy na rzecz zachowania pamięci o przeszłości i budowania świadomości kulturowej kolejnych pokoleń mieszkańców oraz odwiedzających nasze miasto gości.
Muzeum Regionalne w Cedyni powstało w kulminacyjnym momencie Obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Uroczyste otwarcie placówki miało miejsce 19 czerwca 1966 roku, w dniu odsłonięcia pomnika na cedyńskim grodzisku. Od samego początku działalności muzeum pełniło szczególną rolę w upowszechnianiu wiedzy o bitwie pod Cedynią, wczesnym średniowieczu oraz dziejach pogranicza nadodrzańskiego. Patronat merytoryczny nad nowo powstałą instytucją objęło Muzeum Pomorza Zachodniego w Szczecinie, a następnie Muzeum Narodowe w Szczecinie, wspierając rozwój zbiorów, biblioteki oraz działalność naukową.
Choć oficjalna historia Muzeum Regionalnego w Cedyni rozpoczęła się w 1966 roku, tradycje muzealne w mieście są znacznie starsze. Już na początku XX wieku funkcjonowała w Cedyni sala muzealna, założona przez Oswalda Sparra — wieloletniego urzędnika magistratu i kolekcjonera pamiątek. Jej celem było zachowanie lokalnych zabytków w miejscu ich powstania i ochrona przed zniszczeniem. Zbiory te, podobnie jak archiwum miejskie, zostały niestety rozproszone w 1945 roku, jednak idea ochrony dziedzictwa przetrwała i stała się fundamentem późniejszej działalności muzealnej.
Przełomowym momentem dla współczesnej historii muzeum były badania archeologiczne prowadzone na cedyńskim grodzisku od końca lat 50. XX wieku, które wprowadziły Cedynię na archeologiczną mapę Polski. Ich efektem była pierwsza wystawa „Pradzieje Cedyni”, zaprezentowana w 1959 roku, ciesząca się ogromnym zainteresowaniem mieszkańców regionu i gości. Wystawa ta stała się bezpośrednim impulsem do powołania stałej placówki muzealnej.
Na przestrzeni lat zbiory Muzeum Regionalnego w Cedyni były systematycznie wzbogacane dzięki badaniom archeologicznym prowadzonym na grodzisku, podgrodziu i cmentarzysku, a także dzięki darom mieszkańców regionu. Efektem tej wieloletniej współpracy jest stała ekspozycja „Z dziejów Cedyni i okolic”, prezentująca unikatowe zabytki paleontologiczne, archeologiczne i historyczne — od epoki kamienia, przez średniowiecze, aż po wydarzenia XX wieku. Wśród najcenniejszych eksponatów znajdują się m.in. szczątki mamuta i jelenia olbrzymiego, wczesnośredniowieczna broń, elementy stroju i wyposażenia wojowników oraz wyjątkowy szkielet woja z cedyńskiego cmentarzyska.
Istotnym uzupełnieniem narracji muzealnej jest wystawa „Na drodze stała Odra”, prezentująca losy regionu podczas II wojny światowej i walk o Przyczółek osinowski oraz forsowanie Odry w 1945 roku. Ekspozycja ta w sposób przekrojowy ukazuje wyposażenie i codzienność żołnierzy walczących po obu stronach konfliktu.
Kolejnym ważnym etapem w historii placówki był rok 2018, kiedy Muzeum Regionalne w Cedyni uzyskało status samodzielnej, niezależnej instytucji kultury. Decyzja ta otworzyła nowy rozdział w działalności muzeum, umożliwiając jeszcze bardziej dynamiczny rozwój, poszerzenie oferty edukacyjnej i wystawienniczej oraz umocnienie roli muzeum jako strażnika lokalnego dziedzictwa.
Jubileusz 60-lecia jest okazją do podsumowań, ale także do spojrzenia w przyszłość. To święto wszystkich, którzy przez lata współtworzyli Muzeum Regionalne w Cedyni: muzealników, badaczy, darczyńców, wolontariuszy i mieszkańców regionu. Dziękujemy za zaufanie, wsparcie i obecność.
Zapraszamy do wspólnego świętowania 60 lat Muzeum Regionalnego w Cedyni — miejsca, w którym historia wciąż żyje.